{"id":2008,"date":"2015-09-13T09:56:24","date_gmt":"2015-09-13T05:56:24","guid":{"rendered":"http:\/\/borcali.org\/?p=2008"},"modified":"2018-02-13T09:58:35","modified_gmt":"2018-02-13T05:58:35","slug":"24-addim-geriy%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/borcali.org\/?p=2008","title":{"rendered":"24 add\u0131m geriy\u0259"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyinin 24 illiyini insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 pozmaqla, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259qibl\u0259r etm\u0259kl\u0259 qeyd edir. 18 oktyabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyinin 24 ilni qeyd ed\u0259c\u0259kdir. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan demokratik bir \u00f6lk\u0259 olmad\u0131, \u0259ksin\u0259, inancl\u0131lara, m\u00fcxalif\u0259t\u00e7il\u0259r\u0259, jurnalistl\u0259r\u0259, h\u00fcquq m\u00fcdafiy\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi repressiyalarla m\u0259\u015fhur oldu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qaba \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n n\u0259inki siyasi, v\u0259t\u0259nda\u015f, h\u0259m\u00e7inin iqtisadi h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 pozmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Siyasi m\u0259hbuslar i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rl\u0259 dolu uzun m\u00fcdd\u0259tli h\u0259bsl\u0259rl\u0259 c\u0259zalar\u0131n\u0131 yekunla\u015fd\u0131rm\u0131rlar. Onlar\u0131n c\u0259za m\u00fcdd\u0259tl\u0259ri uydurma ittihamlarla uzad\u0131l\u0131r. Hal-haz\u0131rda onlar\u0131n say\u0131 80-\u0259 yax\u0131n olsada qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, siyasi m\u0259hbus qavram\u0131n\u0131n kriteriyalar\u0131na cavab ver\u0259n daha \u00e7ox m\u0259hbus vard\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, siyasi motivl\u0259rl\u0259 h\u0259bs olunmu\u015f daha \u00e7ox siyasi f\u0259allar \u0259dal\u0259tli yana\u015fma il\u0259 bu siyah\u0131da \u0259ks olunacaqlar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan iqtidar\u0131 h\u0259m\u00e7inin inancl\u0131 k\u0259sim\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. dindarlar saxta donoslar\u0131n qurban\u0131 olur v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259qibl\u0259r, h\u0259bsl\u0259r v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. BMT-d\u0259 yer almas\u0131na baxmayaraq Az\u0259rbaycanda h\u0259l\u0259d\u0259 hicab problemi aktuald\u0131r. Etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n dini inanclar\u0131n\u0131n s\u0259rb\u0259st se\u00e7imi v\u0259 onlar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 icras\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Az\u0259rbaycanda is\u0259 bunu h\u0259l\u0259d\u0259 anlama\u011fa \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r, daha do\u011frusu anlamaq ist\u0259mirl\u0259r.<\/p>\n<p>Vyanada 1993-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya insan haqqlar\u0131 konfrans\u0131 insanlar\u0131n fikir, vicdan v\u0259 inanc azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutaraq b\u00fct\u00fcn h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259ri beynalxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259rin\u0259 v\u0259 h\u00fcquqi bazalar\u0131na \u0259sas\u0259n inanc v\u0259 dini d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fckl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 zorak\u0131l\u0131qlarla, ibad\u0259tgahlar\u0131n t\u0259hqir olunmas\u0131 il\u0259, qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 diskriminasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>30 iyul M\u00fcs\u0259lman Birliyi H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n s\u0259dri Taleh Ba\u011f\u0131rzad\u0259 azadl\u0131\u011fa qovu\u015fub. Onun h\u0259bsin\u0259 \u0259sas T\u0259hsil Nazirliyinin qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00abHicab qada\u011fas\u0131na yox!\u00bb aksiyas\u0131na qat\u0131lmas\u0131 olub. M\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, onu yenid\u0259n bir uydurma s\u0259b\u0259bl\u0259 h\u0259bs etsinl\u0259r.<\/p>\n<p>Qafqaz\u0131n probleml\u0259rinin t\u0259dqiqat v\u0259 t\u0259hlili il\u0259 m\u0259\u015fqul olan, Amerikaya aid Ceymstaun Faundey\u015fn qeyd edir ki, \u015fi\u0259 t\u0259riq\u0259tin\u0259 m\u0259nsub Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259ri aras\u0131nda s\u00fcnni t\u0259riq\u0259tin\u0259 ke\u00e7id v\u00fcs\u0259t almaqdad\u0131r. H\u00f6k\u00fcm\u0259t is\u0259 bunu radikalla\u015fma v\u0259 ekstrimizasiyan olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirir. Ceymstaunun t\u0259hlil\u00e7il\u0259ri bel\u0259 q\u0259rara g\u0259libl\u0259r ki, neft g\u0259lirl\u0259ri s\u0259b\u0259bi il\u0259 az\u0259rbaycanda xarici c\u0259lb edicilik m\u00f6vcud olsada r\u0259smil\u0259r s\u00fcnn\u00fcl\u0259rl\u0259 v\u0259 onlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 naraz\u0131l\u0131q v\u0259 d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fckl\u0259ri var. \u00abJamestown Foundation\u00bbun t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n fikirl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Sumqait camaatlar\u0131 \u0259n radikallar\u0131ndand\u0131r. B\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 ikinci \u015f\u0259h\u0259r olan Sumqait, radikal qruplar\u0131n dayaq m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 d\u00f6nm\u0259kd\u0259dir. Baxmayaraq ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u00fcnn\u00fc t\u0259riq\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n milli azl\u0131qlar m\u0259nsubdurlar ( qarapapaqlar, l\u0259zgil\u0259r, avarlar, qr\u0131zlar, buduqlar v\u0259 s.) , Bak\u0131da, G\u0259nc\u0259d\u0259, Sumqaitda v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi halda v\u0259t\u0259nda\u015flar s\u00fcnn\u00fc t\u0259riq\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259kd\u0259dirl\u0259r. Bundan ba\u015fqa bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 inancl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 tapdalanmas\u0131 , t\u0259qibl\u0259r v\u0259 radikalizmd\u0259 ittiham olunmaqda k\u00fctl\u0259vi h\u0259bsl\u0259r beynalxalq ictimayy\u0259tind\u0259 n\u0259z\u0259rind\u0259n yay\u0131lm\u0131r. \u00c7ox vaxt f\u0259rqli dini bax\u0131\u015flarda \u015f\u00fcbh\u0259li olanlar, s\u00fcnn\u00fc t\u0259riq\u0259tin\u0259 loyal olanlar saxta ittihamlarla uzun m\u00fcdd\u0259tli h\u0259bsl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti milli azl\u0131qlar\u0131n f\u0259allar\u0131n\u0131 t\u0259qib etm\u0259kd\u0259d\u0259 x\u00fcsusi m\u0259har\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Milli azl\u0131qlar\u0131n dil \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259sitl\u0259rind\u0259d\u0259 probleml\u0259r var: l\u0259zgi , qr\u0131z, tabasaran, \u00e7axur, udin dill\u0259ri kitablar\u0131 ya yoxdur v\u0259 ya 20 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, yenil\u0259nmirl\u0259r. B\u0259zi milli azl\u0131qlar\u0131n dill\u0259ri unikald\u0131r v\u0259 yaln\u0131z burada m\u00f6vcuddurlaar. Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda milli azl\u0131qlar\u0131n dill\u0259rini t\u0259dqiq ed\u0259n bir \u015f\u00f6b\u0259 m\u00f6vcud deyil.<\/p>\n<p>Qarapapaqlar\u0131nda x\u00fcsusi probleml\u0259ri m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>D\u00fcnya aliml\u0259ri \u0259sas hans\u0131 kriteriya il\u0259 h\u0259r hans\u0131sa mill\u0259t\u0259 aid olub-olmama\u011f\u0131 m\u00f6vzusunda h\u0259l\u0259 yekdil q\u0259rara g\u0259lm\u0259yibl\u0259r. \u018fsas olaraq dil yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131, \u0259razi- yerl\u0259\u015fim v\u0259 h\u0259tta psixoloji b\u0259nz\u0259rlik amill\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Ama m\u00fc\u0259yy\u0259n oldu ki, dil t\u0259dric\u0259n unudula, xalq tarixi \u0259razil\u0259rini itirib icma \u015f\u0259kilni itir\u0259 v\u0259 ba\u015fqa xalq\u0131n, dinin, t\u0259riq\u0259tin v\u0259ya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 assimilyasiya ola bil\u0259r v\u0259 s.<\/p>\n<p>H\u0259tta genetik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n amill\u0259r qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda it\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 yaln\u0131z indentiklik qal\u0131r ( s\u0131rf psixoloji amil) , y\u0259ni milliy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259d\u0259 ba\u015fl\u0131ca faktor &#8211; insan \u00f6z\u00fcn\u00fc kim hesab edir, hans\u0131 xalqa intisab edir, hans\u0131 ad\u0259tl\u0259r\u0259 tabe olur, hans\u0131 bax\u0131\u015flar\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr, hans\u0131 inanc\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Hakimiyy\u0259t q\u0259sidli olaraq \u00f6lk\u0259mizin etnik r\u0259ngar\u0259ngliyini g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259lir. \u00d6lk\u0259 \u0259halisni vahid milliy\u0259t v\u0259 vahid inanc \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 c\u0259hd edir. Bel\u0259 iki \u00fczl\u00fc c\u0259hdl\u0259r is\u0259 xalq aras\u0131nda yaln\u0131z nifr\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanmaqdad\u0131r. H\u0259tta m\u0259i\u015f\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar etnik v\u0259 inanc m\u00fcxt\u0259lifliyind\u0259n x\u0259b\u0259rdard\u0131lar. Xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssil\u0259r is\u0259 b\u00fct\u00fcn bu m\u0259kirli oyunlardan x\u0259b\u0259rdard\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">M\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifi: \u0130smay\u0131l \u018fliyev<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyinin 24 illiyini insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 pozmaqla, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259qibl\u0259r etm\u0259kl\u0259 qeyd edir. 18 oktyabr 2015-ci il Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyinin 24 ilni qeyd ed\u0259c\u0259kdir. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan demokratik bir \u00f6lk\u0259 olmad\u0131, \u0259ksin\u0259, inancl\u0131lara, m\u00fcxalif\u0259t\u00e7il\u0259r\u0259, jurnalistl\u0259r\u0259, h\u00fcquq m\u00fcdafiy\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi repressiyalarla m\u0259\u015fhur oldu. Az\u0259rbaycan qaba \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n n\u0259inki siyasi, v\u0259t\u0259nda\u015f, h\u0259m\u00e7inin iqtisadi h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 pozmaqdad\u0131r&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1978,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,1],"tags":[],"class_list":["post-2008","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-azrbaycan","category-xbr-xtti"],"views":1492,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2008","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2008"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2008\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2009,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2008\/revisions\/2009"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}