{"id":1565,"date":"2017-06-21T12:09:01","date_gmt":"2017-06-21T08:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/borcali.org\/?p=1565"},"modified":"2018-02-09T17:17:22","modified_gmt":"2018-02-09T13:17:22","slug":"aktual-movzuya-h%c9%99sr-edilmis-kitab","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/borcali.org\/?p=1565","title":{"rendered":"Aktual m\u00f6vzuya h\u0259sr edilmi\u015f kitab"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 M\u00fcasir ictimai inki\u015faf\u0131n m\u0259ntiqind\u0259n do\u011fan, d\u00fcnyada ged\u0259n prosesl\u0259rin m\u0259zmunu il\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 elminin t\u0259dqiqat obyektin\u0259 daxil olan m\u00fch\u00fcm probleml\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 sivilizasiya\u00a0 v\u0259 sivilizasiyalararas\u0131\u00a0 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, bu kontekstd\u0259 multikultural m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259kd\u0259dir. G\u00fcnd\u0259lik\u00a0 h\u0259yat\u0131m\u0131za m\u00f6hk\u0259m daxil olmu\u015f bu m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli anlay\u0131\u015flar\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b t\u0259bi\u0259tinin elmi-n\u0259z\u0259ri s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin aktuall\u0131\u011f\u0131 h\u0259r g\u00fcn bir az da art\u0131r. \u00c7\u00fcnki s\u00fcr\u0259tl\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015f\u0259n, yeni keyfiyy\u0259t \u00e7alarlar\u0131 il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259n ictimai praktika onun ayr\u0131-ayr\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rini yeni-yeni kateqoriyalarda \u00fcmumil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ciddi ehtiyac yarad\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, m\u00fcasir sivilizasiyan\u0131n v\u0259 multikulturalizmin bir t\u0259r\u0259fd\u0259n getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n \u00fcmumiliyi, h\u0259m d\u0259 artan ziddiyy\u0259tl\u0259ri\u00a0 bu problem\u0259 yana\u015fman\u0131n yeni keyfiyy\u0259t \u00e7alarlar\u0131n\u0131 ortaya atmaqdad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Bu sar\u0131dan <strong>AzTU-nun \u201c\u0130ctimai f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n professoru, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru Qabil H\u00fcseynli<\/strong>nin <em><strong>\u201cSivilizasiya v\u0259 multikulturalizm\u201d<\/strong><\/em> m\u00f6vzusunda\u00a0 t\u0259qdim edil\u0259n d\u0259rs v\u0259saiti f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 multukulturalizm f\u0259nl\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n aktual m\u00f6vzuya h\u0259sr edilmi\u015fdir. Son d\u00f6vrl\u0259r multikulturalizmin durmadan artan rolu fonunda onun m\u00fcxt\u0259lif\u00a0 f\u0259ls\u0259fi kateqoriyalarla, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 sivilizasiya il\u0259 dialektikas\u0131n\u0131n elmi-metodiki s\u0259viyy\u0259d\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif haqli olaraq qeyd edir ki,\u00a0 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin fundametal d\u0259y\u0259rl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131 sur\u0259td\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, elmi-n\u0259z\u0259ri s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 praktika il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si\u00a0 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck elmi-n\u0259z\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olmaqla\u00a0 tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini bir kontekstd\u0259 \u00f6yr\u0259nib qiym\u0259t verm\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131r. H\u0259r bir c\u0259miyy\u0259tin, xalq\u0131n ideallar\u0131, prinsipl\u0259ri, d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u00fcasir sivilizasiyan\u0131n v\u0259 multikulturalizmin nailiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 v\u0259hd\u0259td\u0259 apar\u0131larsa, onlar\u0131n yenil\u0259\u015fm\u0259si i\u015fi, humanist v\u0259 demokratik g\u00f6rk\u0259m almas\u0131 prosesi bir o q\u0259d\u0259r s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 intensiv ged\u0259r, qlobal probleml\u0259rin h\u0259lli yollar\u0131 xeyli sad\u0259l\u0259\u015f\u0259rdi.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif\u00a0 F.Engelsin f\u0131k\u0131rl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq Sivilizasiyan\u0131 ictimai t\u0259r\u0259qqinin el\u0259 bir pill\u0259si hesab edir ki, \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fc, bundan do\u011fan ayr\u0131-ayr\u0131 adamlar aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcbadil\u0259 v\u0259 bu iki prosesi birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259mt\u0259\u0259 istehsal\u0131 tam \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131r v\u0259 k\u00f6hn\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 tam d\u0259yi\u015fiklik yarad\u0131r. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, burada sivilizasiya sinifli c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 ona uy\u011fun olan istehsal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir, \u00f6z\u00fcnd\u0259 h\u0259m d\u0259 bir ictimai qurlu\u015fdan dig\u0259rin\u0259 ke\u00e7idi ehtiva edir. O da qeyd edilm\u0259lidir ki, sivilizasiya lat\u0131n dilind\u0259ki \u201csivilis\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n olub \u201cv\u0259t\u0259nda\u015f\u201d, \u201cm\u00fclki\u201d anlamlar\u0131na uy\u011fun g\u0259lir. \u018fs\u0259rd\u0259 sivilizasiya v\u0259 sosial t\u0259r\u0259qqi, sivilizasiyan\u0131n m\u0259zmununda milli v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri c\u0259h\u0259tl\u0259rin nisb\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 ciddi sur\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 maraql\u0131 f\u0259ls\u0259fi q\u0259na\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259linir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif\u00a0\u00a0 \u201cSivilizasiya\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tin\u0259, onun struktur \u00e7alarlar\u0131na b\u00f6y\u00fck yer ay\u0131r\u0131r, bu f\u0259ls\u0259fi kateqoriyan\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259nin bir s\u0131ra m\u00f6vzular\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259sini a\u00e7ma\u011fa c\u0259hd edir. Haql\u0131 olaraq qeyd edilir ki, sivilizasiyanin meydana g\u0259lm\u0259si tarixi prosesd\u0259, ictimai inki\u015fafda m\u00fch\u00fcm keyfiyy\u0259t m\u0259rh\u0259l\u0259sidir v\u0259 bu m\u0259rh\u0259l\u0259 il\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t barbarl\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n m\u0259d\u0259ni v\u0259 sivil inki\u015faf yoluna q\u0259d\u0259m qoyur.\u00a0 B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin yeni istehsal \u00fcsuluna, yeni ictimai-iqtisadi formasiya d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoymas\u0131 da bu inki\u015fafla ba\u015flay\u0131r. Bu kontekstd\u0259\u00a0 sivilizasiya v\u0259 ictimai t\u0259r\u0259qqinin f\u0259ls\u0259f\u0259nin b\u0259zi m\u00f6vzular\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259r\u0259k geni\u015f ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131,\u00a0 z\u0259nnimizc\u0259, m\u00fch\u00fcm elmi-n\u0259z\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 sivilizasiya v\u0259 multikulturalizmin dialektikas\u0131na geni\u015f yer ayr\u0131l\u0131r. Qeyd edilir ki, multikulturalizm demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 olub bir \u00e7ox c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin inki\u015faf keyfiyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259t\u00a0 kimi siyasi pl\u00fcralizmin v\u0259 onun konkret ifad\u0259si kimi \u00e7oxpartiyal\u0131 siyasi sistemin m\u00f6vcudlu\u011funun etiraf olunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 dem\u0259kdir. Multikultural c\u0259miyy\u0259tl\u0259r dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00fcxt\u0259lifliyi c\u0259miyy\u0259tin keyfiyy\u0259t hal\u0131 kimi formala\u015fd\u0131r\u0131r, \u00e7e\u015fidli milli azl\u0131qlar\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri c\u0259miyy\u0259tin s\u0259rv\u0259ti hesab edir. \u00a0Multikulturalizm milli m\u0259d\u0259niyy\u0259t, milli dil v\u0259 dini m\u00fcxt\u0259liflik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7ox h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131r, onlar\u0131n inki\u015faf\u0131na daima qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n, t\u0259qdim edil\u0259n d\u0259rs v\u0259saiti probleml\u0259r\u0259 yana\u015fman\u0131n orijinall\u0131\u011f\u0131, \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259 s\u0259viyy\u0259si, g\u0259lin\u0259n q\u0259na\u0259tl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan xeyli diqq\u0259t\u00e7\u0259kicidir. \u018fs\u0259rd\u0259 qeyd edildiyi kimi, m\u00fcasir qloball\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 sivilizasiya \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259, multikulturalizm \u00fc\u00e7\u00fcn problem yaradan m\u0259qamlar\u0131n &#8211; etnik m\u0259n\u015f\u0259li m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 g\u0259rginlik,\u00a0 x\u00fcsus\u0259n d\u0259 ekoloji probleml\u0259rin durmadan artmas\u0131 sivilizsiya v\u0259 onun qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, bu s\u0259pkid\u0259 sivilizasiyalararas\u0131 t\u0259maslar\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 multikultural m\u00fchitin d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin\u00a0 elmi t\u0259dqiqini xeyli aktualla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259\u00a0 bu c\u0259h\u0259t x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\u00a0 t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimizi xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, ictimai t\u0259r\u0259qqinin mexanizmini daha m\u00fck\u0259mm\u0259l v\u0259 \u0259trafl\u0131 sur\u0259td\u0259 d\u0259rk etm\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n,\u00a0 b\u0259\u015f\u0259r c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259rini, onun t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar s\u0259ciyy\u0259vi \u0259lam\u0259tl\u0259ri daha ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259y\u0259 imkan verir. Bu h\u0259m d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sivilizasiyalar kontekstind\u0259 tarixi proses v\u0259 onun parametrl\u0259ri, habel\u0259 tarixi inki\u015faf\u0131n mahiyy\u0259ti, h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259l\u0259ri,\u00a0 multikultural bax\u0131\u015flar haqq\u0131nda daha d\u00fczg\u00fcn v\u0259 elmi t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, m\u00fcasir qloballa\u015fan d\u00fcnyada m\u00fcxt\u0259lif sivilizasiyalar\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Q\u0259rb v\u0259 \u015e\u0259rq sivilizasiyalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, onlar aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bel\u0259likl\u0259, d\u00fcnyam\u0131zda qar\u015f\u0131durmadan v\u0259 ziddiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n sivilizasiyalararas\u0131 dialoqa, multikultural v\u0259ziyy\u0259t\u0259\u00a0 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi z\u0259min yarad\u0131r. \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r fonunda bu q\u0259na\u0259t daha aktual g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.\u00a0 X\u00fcsusil\u0259, son vaxtlar G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna, Suriya \u0259traf\u0131nda, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015fver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin timsal\u0131nda daha s\u0259ciyy\u0259vidir.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rin dili ayd\u0131n v\u0259 s\u0259lisdir. Z\u0259nnimizc\u0259 \u0259s\u0259rd\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulan m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olunub. Z\u0259ngin elmi aparata, \u00e7oxsayl\u0131 \u0259d\u0259biyyatin \u00fcmumil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 yeni elmi q\u0259na\u0259tl\u0259rin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259n kitab bu probleml\u0259ri \u00f6yr\u0259n\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara ciddi yard\u0131m olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>\u015e.M.Qas\u0131mov,<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\"><em><strong>AzTU-nun \u201c\u0130ctimai f\u0259nl\u0259r\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri,<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p><strong><em><span style=\"color: #0000ff;\">\u00a0 tarix elml\u0259ri doktoru, professor\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 M\u00fcasir ictimai inki\u015faf\u0131n m\u0259ntiqind\u0259n do\u011fan, d\u00fcnyada ged\u0259n prosesl\u0259rin m\u0259zmunu il\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 elminin t\u0259dqiqat obyektin\u0259 daxil olan m\u00fch\u00fcm probleml\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 sivilizasiya\u00a0 v\u0259 sivilizasiyalararas\u0131\u00a0 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, bu kontekstd\u0259 multikultural m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259kd\u0259dir. G\u00fcnd\u0259lik\u00a0 h\u0259yat\u0131m\u0131za m\u00f6hk\u0259m daxil olmu\u015f bu m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli anlay\u0131\u015flar\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b t\u0259bi\u0259tinin elmi-n\u0259z\u0259ri s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin aktuall\u0131\u011f\u0131 h\u0259r g\u00fcn bir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1568,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1565","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbr-xtti"],"views":1015,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1565"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1567,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1565\/revisions\/1567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/borcali.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}